Autor: Ilustrator: Liczba stron: Liczba stron kolorowych: Format: Data wydania: ISBN: Numer katalogowy: Cena:

Patrick Laureau  Juan Jorquera Flores Jan Máče  84 84 A4, pb 2026-01-10 9788368377224 FRROM 05 99,00 PLN

Samolot bombowy Martin B-10 może nie należał do najpiękniejszych samolotów w historii lotnictwa, ale z uwagi na nowatorską, jak na tamte czasy konstrukcję, zajmuje w tej historii bardzo ważne miejsce. Dlaczego tak się stało wspominałem przy okazji recenzowania modeli B-10 w skali 1/72 wydanych swego czasu przez firmę Azur Froom. Francuski producent oraz powiązana z nim czeska Special Hobby wydały już w sumie około dziesięciu różnych zestawów do budowy modeli tych samolotów w różnych wersjach i malowaniach. Przed wzięciem na warsztat któregoś z nich powstrzymywał mnie jednak brak dokumentacji, pozwalający na budowę modelu według założeń, jakie sobie przyjąłem. Teraz się to zmieniło za sprawą publikacji, którą chciałbym omówić nieco szerzej.

Opracowanie ukazało się nakładem Wydawnictwa Stratus, w ramach serii Frrom, co słusznie wskazuje na pewne powiązania z francuskim producentem modeli. Autorem jest Patrick Laureau, zaś za stronę graficzną zadbali Juan Jorquera Flores oraz Jan Máče. Publikacja jest anglojęzyczna, wydana w całości w kolorze, w miękkiej oprawie, w formacie A4.

Autor swoją uwagę poświęcił nie tylko bombowcom B-10, ale także B-12 oraz ich odmianom eksportowym, Type 139 oraz Type 166. Na 84 stronach przedstawił genezę powstania samej konstrukcji, historię rozwoju, zarówno podczas służby w USAAC, ale także w innych krajach, gdzie samoloty te zyskały „drugie życie”. Sporo uwagi poświecono także zagadnieniom technicznym, omówiono konstrukcję samolotu, wyposażenie oraz rozwój poszczególnych wersji. Wszystko to należycie zilustrowane znakomitej jakości zdjęciami, z których spora część przedstawia szczegóły wnętrza samolotu. Z tego się akurat bardzo cieszę, bo takich właśnie zdjęć szukałem. Inne, zwłaszcza wykonane w jednostkach lotniczych, także mają spory element poznawczy i na pewno będą pomocne przy budowie modelu. Zdjęcia uzupełniono sylwetkami barwnymi, przedstawiającymi malowania z różnych krajów i różnych okresów służby.

Barwnych profili jest w  sumie 39, czasem przeplatają się z tekstem, czasem zajmują całą stronę. Obejrzeć możemy samoloty nie tylko w barwach amerykańskich, ale także w innych krajach, które je użytkowały, czyli Niderlandy, Argentyna, Turcja czy Chiny, gdzie brały one aktywny udział w walkach z Japończykami.  

Nie podejrzewałem natomiast, że właśnie na jednym z samolotów  z rodziny B-10 znalazł się chyba najbardziej obleśny nose art, jaki widziałem. Zacząłem podejrzewać, że załoga tej maszyny w cywilu będąc prowadziła publiczny szalet, lub zarabiała na życie jako załoga szambowozu.

Jak wspominałem powyżej, materiał ikonograficzny w postaci zdjęć archiwalnych jest bardzo mocną stroną opracowania. Znajdziemy w nim ponad 90 znakomitej jakości zdjęć, ukazujących samoloty w przeróżnych malowaniach i sytuacjach, co oczywiście będziemy mogli wykorzystać.
Na koniec pozostaje stwierdzić, że publikacja ciekawa i bardzo solidnie opracowana. Może nie jest to pozycja obowiązkowa dla wszystkich pasjonatów lotnictwa, ale raczej dla koneserów lotnictwa wojskowego z lat 30-tych zeszłego stulecia. Z czystym sumieniem mogę ją polecić także modelarzom posiadającym w zbiorach któryś z zestawów Azur Frrom i Special Hobby i planują jego budowę oraz waloryzację.