„Jest!” , „Już mam!”, „Ja też! Rewelacja!” , „W końcu dotarła!” No i co jak w takiej sytuacji mam napisać? Kiedy książka sama napisała swoją recenzję? Właściwie nie pozostaje  mi nic innego, jak po  streścić to co znajduje się w środku i opisać, co na zewnątrz. Mowa oczywiście o drugim tomie „Polish Fighter Colours 1939 – 1947, monumentalnego dzieła poświęconego malowaniom polskich samolotów myśliwskich z czasów II Wojny Światowej, a wydanego przez Wydawnictwo Stratus.

Sposób wydania i szata graficzna książki jest taka sama jak w przypadku pierwszego tomu. Twarda, oprawa, lakierowana okładka utrzymana w eleganckiej, ciemnej stylistyce i kredowy papier to wizytówka całego cyklu jakim jest „White Series”. Tak jest i tym razem, zaś w środku prawdziwy zawrót głowy, jeśli chodzi o wybór malowań i ilość typów omówionych samolotów, a to wszystko pięknie podane w postaci kilkudziesięciu sylwetek barwnych i okraszone kilkoma setkami znakomitej jakości zdjęć, często nie publikowanych wcześniej. Oczywiście także ważna jest wartość merytoryczna, ale zarówno autorzy teksów oraz ilustratorzy to klasa światowa, pierwsza liga. 

 Przegląd zaczynają oczywiście myśliwce Spitfire. Najwięcej uwagi poświęcono odmianom IX oraz XVI, samolotom najliczniej używanych w polskich dywizjonach lotniczych wchodzących w skład RAF-u.

Polscy piloci latali także w angielskich dywizjonach, więc możemy się także zapoznać z Spitami, których używali, jak choćby Spitfire VIII na którym latał Stanisław Skalski w 601 Dywizjonie RAF. Mi osobiście bardzo podobają się Spitfiry z silnikami Griffon, dlatego od razu zwróciłem uwagę na wzmianki o polskich pilotach latających na tych typach słynnego myśliwca. To może się skończyć modelem.

Drugą, najliczniejszą grupę samolotów myśliwskich, na których operowali polscy piloci to oczywiście Mustangi. Wśród nich dominują oczywiście Mustangi III, będące na wyposażeniu polskich dywizjonów myśliwskich, a także te, będące maszynami dyspozycyjnymi wyższych oficerów takich jak Stanisław Skalski czy Tadeusz Nowierski. Pojawia się także perełka w postaci P-51B z 356 FS USAAF na którym latał między innymi F/Lt Antoni Głowacki. Przegląd Mustangów zamyka oczywiście 303 Dywizjon Myśliwski, użytkujący Mustangi IV.

Kolejną grupą są brytyjskie myśliwce Hawker Typhoon i Tempest, z którymi mieli styczność polscy piloci pełniący służbę w dywizjonach RAF-u, wśród nich F/Sgt Stanisław Domański, dziadek naszego Kolegi z ISMR-u, Artura Domańskiego, o którym w tym rozdziale jest wzmianka.

Polscy piloci w czasie działań wojennych mieli sposobność latania także na samolotach konstrukcji amerykańskiej. Mowa tu oczywiście o myśliwcach konstrukcji Curtissa P-36 / P-40 a także „Dzbankach” czyli P-47 Thunderbolt. Nie uwzględniono to jednak samolotów na których latał Col. Francis Gabresky, ponieważ ten wybitny lotnik był on Amerykaninem polskiego pochodzenia. 

Odrębny rozdział poświęcono myśliwcom nocnym, takim ja Defiant, Beaufighter i Mosquito, ale także A-20 Havoc, co jest kolejnym smaczkiem.

 Już w ogóle smakowicie wygląda zagadnienie samolotów używanych przez RAF w niewielkiej ilości, jak choćby Westland Whirlwind, czy też samolotów doświadczalnych takich jak Fairey Firefly, Westalnd Welkin czy Martin Baker MB-5. Okazuje się, że z tymi dość egzotycznymi typami samolotów polscy piloci także mieli kontakt. Zresztą nie tylko z tymi typami, bo w tym rozdziale umówiono ich więcej. To też się może skończyć modelem.

Końcowy okres II Wojny Światowej to wprowadzenie do służby samolotów z napędem odrzutowym. Prym oczywiście wiedli Niemcy, ale Brytyjczycy nie pozostawali w tyle. W działaniach wojennych zdążył wziąć udział jedynie Gloster Meteor, a krótko po wojnie do służby trafił także De Havilland Vampire I. Z tymi samolotami miał do czynienia S/ Ldr Janusz  Żurakowski. 

Polscy piloci mieli także możliwość odbywania lotów na samolotach zdobycznych. Oczywiście najbardziej znanym takim samolotem jest Bf-109G-14/AS z 318 Dywizjonu Myśliwskiego zakupiony od amerykanów za alkohol. Oczywiście jest on tu wymieniony, ale są także inne 109-tki, jest także Bf-110, a także bardzo efektownie prezentujące się Fiat CR.42 czy FW-190. To też się może skończyć modelem!

Książka ta byłaby nie pełna, gdyby zabrakło w niej omówienia samolotów myśliwskich operujących w ramach Pierwszej i Drugiej Armii Wojska Polskiego. Są zatem omówione podstawowe typy  myśliwców konstrukcji Jakowlewa, będące na wyposażeniu Pierwszego Pułku Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”, czyli Jak-1b a także Jak-3, Jak-7V orazJak-9M. Ten ostatni także w malowaniu z okresu walk o Wał Pomorski i Kołobrzeg. Przegląd myśliwców Jakowlewa uzupełniają samoloty konstrukcji Polikarpowa, czyli I-16 oraz UTI-4. 

Przez wiele lat utrzymywał się pogląd, iż jedynym egzemplarzem myśliwca Bell P-39Q Airacobra w polskim lotnictwie wojskowym był samolot dyspozycyjny gen. Fiodora Połynina. Kilka lat temu pojawiły się zdjęcia drugiej polskiej Airacobry wywołując niemałą sensację. Samolot ten był pomocą dydaktyczną w Technicznej Szkole Pilotów w Warszawie – Boernerowie. Obydwa te samoloty są oczywiście tu szczegółowo omówione. Przegląd kończą samoloty myśliwskie konstrukcji Ławoczkina czyli Ła-5FN oraz Ła-7. Ten ostatni nosił nawet polskie malowanie i przez pewien czas znajdował się na terenie PZL Mielec.
To, co przedstawiłem powyżej to oczywiście niewielki wycinek zawartości drugiego tomu „Polish Fighter Colours”. W pełni rozumiem te zachwyty w mediach społecznościowych, to 576 rzetelnie opracowanej wiedzy. Wcześniej posiadałem pierwszy tom i niejednokrotnie sięgałem po niego podczas budowy modeli. Z drugą częścią będzie podobnie, jest to zarówno pomoc dydaktyczna dla modelarza, ale także inspiracja do kolejnych modelarskich projektów. Wielkie brawa dla autorów i ilustratorów! 

Dziękuję Wydawnictwu Stratus za przekazanie egzemplarza na potrzeby niniejszej publikacji.

Marcin "Marwaw" Wawrzynkowski